SACRÉ CUISINE

OVER ETEN EN CHRISTELIJKE FEESTEN

 

 

 

De oorsprong van Oranjebitter

 

Oranjebitter is hét drankje dat met koninginnedag wordt gedronken, misschien niet door de gemiddelde bezoeker van de vrijmarkten op die dag, maar in elk geval wel op oranjeborrels en door hoogwaardigheidsbekleders, zoals politici en ambassadeurs, die op die dag op de koningin toasten.

 

De oorsprong van oranjebitter is, zoals van veel drankjes, niet zeker te zeggen. In de 16e en 17e eeuw kwamen scheepsmedicijnen tegen de beruchte scheurbuik op de markt. Dit waren soms mengsels van citrusvruchten met jenever. Ook toen was al bekend, dat citrusvruchten veel vitamine C bevatte en zo dus scheurbuik kon tegengaan. De drank hielp het bittere vruchtensap naar binnen te krijgen en zorgde ervoor dat de vruchten langer meegingen. Dit drankje was de voorloper dus van onze huidige oranjebitter.   

 

De verbondenheid met de Oranjes, is waarschijnlijk ontstaan  in de 17e eeuw, nadat er een oranje drankje werd ontwikkeld ter ere van Frederik Hendrik, de stedendwinger. Grappig is de hier links geplaatste reclame voor Rutten's oranjebitter. Hier wordt gesuggereerd dat Oranjebitter dé drank was van de oranjegezinden in hun strijd tegen de Patriotten. Kaat Mossel was namelijk een Rotterdamse die tussen 1783 en 1784 diverse demonstraties organiseerde tegen de Patriottische regenten. Of oranjebitter toen op die manier is ontstaan - als eerbetoon aan de Oranjes - valt niet te zeggen, maar het is een mooie illustratie van hoe wij onze geschiedenis graaf mythologiseren. Ook de geschiedenis van een drankje.  

 

Bittertjes zijn in elk geval oorspronkelijk drankjes op basis van jenever of brandewijn waar een kruiden of vruchtenmengsel aan toe is gevoegd en minder dan 100 gram suiker per fles. Oranjebitter dankt zijn bitterheid bovendien aan het feit dat er bittere sinaasappels voor worden gebruikt, oftewel pommenansen (van het Franse 'pomme-orange', appeltjes van oranje). Het is een destillaat, en dat betekent dat brandewijn, vruchten(schillen) en specerijen in een ketel worden verhit tot 80 graden, waarna de alcohol verdampt. De dampen slaan neer en geven een drankje van ongeveer 80% alcohol. Het proces van destilleren wordt enkele malen herhaald, waarna er suiker en water aan worden toegevoegd.

 

Bij de kroning van Koning Willem I in 1814, is het drankje opnieuw geïntroduceerd en vanaf de kroning van koningin Wilhelmina, was het drankje niet meer weg te denken bij koninklijke vieringen.

 

Naar recept