SACRÉ CUISINE

OVER ETEN EN CHRISTELIJKE FEESTEN

 

 

 

ADVENT RECEPTEN

 

 

Lebkuchen

 

redelijk eenvoudig      voorbereiding     45 minuten     bakken 20 minuten


Lebkuchen zijn koeken die in Duitsland en Oostenrijk in de adventtijd worden gegeten. De herkomst is onzeker, maar gaat al heel lang terug. Het is een koek van roggemeel met honing, noten en specerijen.  Waarschijnlijk stamt het woord ‘Leb’ af van het latijnse libum, wat offerbrood betekent.  Offerbroden met honing waren overigens al bij de oude Egyptenaren bekend. In diverse graftombes zijn dergelije broden gevonden.
In de middeleeuwen werden lebkuchen vooral in kloosters gebakken. Daar ontstond ook de traditie om de lebkuchen op een ouwel (hostie) te bakken. De lebkuche was – net als de kerststol – een vastengerecht. Dat betekende dat ook hier aanvankelijk geen boter, melk of eieren in werden verwerkt. In de 19e eeuw werd bakpoeder toegevoegd voor een wat luchtiger koek. Ook werd steeds meer boter en ei toegevoegd aan het recept. Sinaasappelsnippers werden ook een vast ingrediënt, waarschijnlijk omdat sinaasappels steeds meer voorhanden kwamen rond de kersttijd.
Overigens worden ook in andere Oost Europese en Scandinavische landen vergelijkbare koeken gebakken en gegeten rond de kersttijd.

 

Voor ongeveer 20 stuks:


250 gram roggemeel
100 ml. honing
½ tl. baksoda of ½ zakje bakpoeder
Snufje zout
25 gr. Sinaasappelsnippers
50 gr. Noten (amandelen, hazelnoten en/of walnoten)
1 ei
50 gr. boter
Mespunt kardemom
½ tl. kaneel
½ tl. nootmuskaas
Mespunt gemberpoeder
Mespunt kruidnagelpoeder
+/- 100 gr. Poedersuiker
2 tl. cacao


Eventueel:

1 citroen
Beetje melk
bloem i.p.v. roggemeel ( of half-half)
ouwels


Doe het meel in een kom. Smelt de boter in een pannetje. Voeg de honing, baksoda of –poeder toe en het snufje zout. Snijd de sinaasappelsnippers fijn en hak de noten ook fijn. Dat laatste kan het beste met een groot koksmes of in een vijzel.

 

Voeg de gesmolten boter, het ei en de specerijen toe. Doe er eventueel nog de rasp van de citroen door, een beetje melk (of water) en kneed tot een ietwat plakkerige bol.  Als je de Nürnberger Lebkuchen wil maken ( dat zijn de Lebkuchen zoals op de afbeelding: rond en met een ouwel eronder) zul je aan hieraan moeten proberen te komen (van die dunne, witte velletjes die op papier lijken). Ik ben geslaagd bij een snoepwinkeltje. Maar je kunt Lebkuchen in alle vormpjes maken.

 

Voor de Nürnberger Lebkuchen dus, een ronde vorm gebruiken, en ouwels uitknippen in die vorm.

 

Verwarm de oven voor op 175 graden. Spreid het deeg uit (gewoon met je platte handen) tot ongeveer 1 ½ cm. dikte en steek er dan vormpjes uit. Leg de vormpjes op een bakplaat met bakpapier en bak ongeveer 15 à 20 minuten gaar.

Meng dan poedersuiker met wat water tot een suikerpapje en bestrijk daarmee een aantal gare en ietwat afgekoelde Lebkuchen. Voeg er dan nog wat cacao aan toe en bestrijk daarmee de rest van de Lebkuchen.

 

 

 

Lucia Broodjes

 

 

 

Luciabroodjes worden in Zweden op 13 december gegeten, midden in de Adventstijd. Op die dag wordt St. Lucia herdacht, een heilige die geassocieerd wordt met het brengen van het licht. En dat is in de duistere dagen voor kerst nu net wat we graag willen. De broodjes worden gemaakt met saffraan, wat de broodjes gelig maakt, alsof ze doordrongen zijn van het licht dat gaan komen.  Laat je niet uit het veld slaan als je nog nooit met saffraan hebt gewerkt, je vindt het gewoon bij de kruiden in de supermarkt en ik help je er stap-voor-stap doorheen. Het zijn zalige, zoete broodjes.

 

 

Redelijk eenvoudig     voorbeiding: 20 minuten melk laten trekken, 10 minuten deeg bewerken, 1 uur laten rijzen 25 minuten broodjes maken        bakken: 15 minuten
 

Nodig voor ongeveer 20 stuks:

 

1,5 dl. melk
snufje saffraan (één zakje van 0.05 gr.) of 1 tl. kurkuma
1 zakje gist
1 eetlepel/1 zakje (vanille)suiker
500 gram bloem
1 snufje zout
100 à 150 gram suiker
100 gram boter
2 eieren
rozijnen, 2 per broodje

 

Doe de melk met de saffraandraadjes in een pannetje en zet op een heel zacht vuurtje. Laat de melk liever niet koken en zet anders het vuurtje weer uit, zodra de melk flink warm is. Laat de draadjes ongeveer 20 minuten trekken, roer af en toe met een pollepel. Hoe langer je de draadjes erin laat, des te geler wordt de melk. Gebruik je kurkuma? Doe die dan liever door de bloem, je hoeft de melk dan niet te laten trekken, alleen tot handwarm opwarmen.

Zeef de getrokken melk, giet de melk in bijvoorbeeld een glas en roer er een eetlepel of zakje (vanille)suiker door. Laat de melk afkoelen tot handwarm (dwz, dat je, als je vinger erin stopt, voelt dat het ongeveer dezelfde temperatuur is). Roer er dan de gist door en laat even staan.

Weeg in een kom 500 gram bloem af. Gebruik als je wilt durum bloem (ik gebruik de ‘Semola di gran duro’ van De Cecco, te koop bij mijn supermarkt), die is wat gelig van zichzelf en helpt om een mooie gele kleur te krijgen.

Voeg aan de bloem de zout toe en de suiker. Smelt de boter in een pannetje en voeg ook toe. Splits één ei. Zet het eidooier even koud en doe het tweede ei bij het eiwit van het eerste ei. Kluts even door met een vork en voeg toe aan het deeg. Voeg dan het gistmengsel toe en kneed even door. Het moet een beetje klef (maar niet té) deegje worden. Een beetje zoals wanneer je koekjes bakt. Misschien moet er nog een beetje melk bij, misschien nog wat bloem, kijk maar.

Laat het deeg een uurtje in een kom met een doe erover, staan op een warme plek (zelf zet ik het deeg meestal op een krukje tegen de verwarming aan, of op de verwarming). Het zal niet zo mooi rijzen als brooddeeg vanwege de boter, maar dat is niet erg.

Verwarm, zodra je met het deeg aan de slag gaat, de oven voor op 190 graden. Haal de bakplaten uit de oven. Trek een plukje deeg van ongeveer 50 gram van het grotere geheel, kneed het nog even door en draai er een rolletje van, vingerdik en ongeveer 15 cm. lang. Rol daar een mooie dichte ´S` van. Leg die op een bakplaat met bakpapier of anders met ingevet aluminiumfolie. Herhaal totdat je alles hebt opgemaakt. Leg de broodjes een beetje uit elkaar, want ze gaan groter worden. Ik kreeg 15 broodjes op één bakplaat.

Doe in de rondjes van de ´S´ steeds een rozijn. Pak het eidooier, voeg er nog een theelepeltje water aan toe en roer even door. Bekwast elk broodje met een beetje eidooier en bak de broodjes in ongeveer 15 minuten gaar. Ze zijn gaar als ze mooi geel zijn en ze een beetje hol klinken als je er met je knokkels op tikt.

 

 

Adventskalender-verrassingschocolaatjes

 

Het is niet moeilijk om gevarieerde chocolaatjes te maken. Je kunt tegenwoordig hele leuke bonbonvormpjes kopen, maar het gaat net zo goed met een ijsblokjesvorm. Of gebruik de vormpjes uit een oude chocolade adventkalender.

Het is een gezellige activiteit voor met de (klein)kinderen, en ook nog eens een leuk persoonlijk cadeau om te geven.

Je kunt de chocolaatjes één voor één inpakken en op een schaaltje presenteren, je kunt ook je creativiteit verder uitleven door een adventsdoos te maken: Bij voorbeeld door een leeg pak cornflakes te gebruiken.

Snijd of knip de voorkant eraf en maak van karton drie stroken die net zo lang zijn als de doos lang is, en vijf stroken die net in de breedte passen. Knip de korte stroken halverwege en daar weer tussen tot halverwege in, en de lange stroken 5 keer tot halverwege in. Dan heb je een raamwerk van 24 vakjes. Nummer de vakjes, of plak er plaatjes in.

Dat is overigens ook een leuk klusje om zelfs een kleuter te laten doen.

 

Voor ongeveer 24 chocolaatjes, 6 verschillende soorten

 

Nodig:

 

200 gram pure chocola

100 gram witte chocola

Een eetlepel rozijnen

Een eetlepel walnoten

Een eetlepel hazelnoten

Een ½ theelepeltje kardemompoeder

Een eetlepel plantaardige olie, zoals arachide of zonnebloem, maar geen olijfolie.

Een theelepeltje instantkoffie of anders 2 eetlepels hele sterke espresso

Een eetlepel marmelade

Een stukje marsepein, misschien iets dat over is van een Sinterklaasgeschenk

Een gedroogde vijg, of een gedroogde abrikoos

 

Eventueel ook nog:

4 amandelen

Een eetlepel cointreau of Grand Marnier

4 gekonfijte sinaasappelschillen

1 vanillestokje

 

 

 

Kardemomchocolaatjes

Smelt 60 gram pure chocola op een heel zacht vuurtje en roer met een houten pollepel totdat de chocola is gesmolten. Zet het vuur uit en laat de chocola in het pannetje weer eventjes opstijven, dit duurt slechts een paar minuten. Doe er 1 eetlepel olie bij en de kardemompoeder en laat weer zachtjes smelten. De reden hiervan is, dat de chocola mooier gaat glimmen wanneer hij tweemaal wordt opgewarmd. Goed roeren en in 4 vormpjes storten.

 

Marsepein chocolaatjes

Maak de pan desnoods schoon en smelt nu 50 gram pure chocola op een zacht vuurtje. Zet het vuur uit en snijdt dan de marsepein in 4 gelijke stukjes die in het vormpje passen. Smelt de chocolade opnieuw en doe dan een heel dun laagje chocola in vier vormpjes. Laat dat even stollen. Leg dan de stukjes marsepein op het laagje chocola. Verwarm de rest van de chocola desnoods nog even totdat hij weer is gesmolten en giet dat voorzichtig over de marsepein uit. Decoreer eventueel nog met een amandel.

 

Sinaasappelchocolaatjes

Maak de pan desnoods schoon en smelt nog eens 50 gram pure chocola op een zacht vuurtje. Laat weer even opstijven en schep er de marmelade, met eventueel nog een eetlepel drank, zoals Grand marnier of Cointreau doorheen. Warm weer even op en roer door elkaar en schenk dan in 4 vormpjes. Eventueel nog garneren met een flintertje gekonfijte sinaasappel.

 

Cappuchinochocolaatjes

Maak de pan desnoods weer schoon en smelt de laatste 40 gram pure chocola. Voeg de koffie toe of, als je poeder hebt gebruikt, ook nog 1 ½ el. water. Laat weer even harder worden en smelt dan opnieuw en giet uit over 4 vormpjes. Maak dan de pan beslist schoon en smelt nog 20 gram witte chocola, heel voorzichtig, dat gaat moeilijker dan donkere chocola en brandt sneller aan. Giet de witte chocola boven de koffie-chocola uit voor het cappuchino-effect.

 

Studentenhaverchocolaatjes

Hak de hazelnoten en walnoten fijn. Houdt eventueel nog hele 4 hazelnoten of walnoten achter om later op het chocolaatje te doen. Smelt nu voorzichtig 40 gram witte chocola en voeg de rozijnen, hazelnoten en de walnoten toe. Giet het mengsel in 4 vormpjes en garneer eventueel nog met een nootje.

 

Gedroogde vruchtenchocolaatjes

Hak de gedroogde vijg of abrikoos fijn. Smelt voorzichtig de laatste 40 gram witte chocola. Doe er eventueel nog wat merg van een vanillestokje bij (Halveer het stokje en schraap de zwarte zaadjes er met de achterkant van een mesje of met een theelepeltje uit. Roer goed door! Doe het mengsel in 4 vormpjes.

 

 

Tenslotte: vanzelfsprekend kun je zelf ook nog eindeloos variëren. Het is ook lekker om koekjes te kruimelen door de chocola, of gekonfijte gember. Een scheutje Bailey’s is ook heerlijk, of wat dacht je van karamel of praliné?

 

 

 

Schnapps voor in de Juleflaske

 

Onze Scandinavische noorderburen drinken bij advent en op kerstmorgen – zelfgemaakte – schnapps op basis van akvavit. De drank wordt bewaard in de juleflaske, een mooie gedecoreerde adventsfles met 24 streepjes erop. Je kunt echter ook zelf een fles maken, dat is leuk werk en niet zo moeilijk.  Je moet voor de schnapps wel een paar weken van te voren beginnen. Het is niet veel werk – in tegendeel – maar het goedje moet twee weken intrekken.

De reden dat ze schnapps drinken met kerst is gelegen in de traditie dat met kerstmorgen de Kerstbok langs de huizen komt, die je goed moet stemmen omdat hij anders ongeluk zou kunnen brengen.  Om het gunstig te stemmen werd hem schnapps aangeboden. De kerstbok komt weer uit voorchristelijke mythen rondom het Joelfeest.

 

Bewaar ondertussen ook een mooie lege fles (bijvoorbeeld een whiskyfles) mét dop en zet daar 24 genummerde streepjes op, bijvoorbeeld met een permanente marker. Laat de fles eventueel decoreren door een kind.

 

Nodig:

-          1 fles neutrale wodka

-          1 theelepel anijszaadjes

-          5 à 6 kruidnagels of ½ theelepel kruidnagelpoeder

-          1 theelepel (gemalen) komijnzaadjes

-          1 theelepel (gemalen) venkelzaadjes

-          1 theelepel (gemalen) korianderzaadjes

-          Optioneel: 3 eetlepels zoete sherry

 

Haal ongeveer 1 borreltje uit de fles wodka en voeg aan de fles alle kruiden toe, heel of in poeder. Doe de deksel er weer op en laat twee weken staan.

Giet de inhoud van de fles door een koffiefilter in een trechtertje in de mooie adventsfles en voeg voor een zachter resultaat nog een paar lepels zoete sherry toe.